Waarom cryptocurrencies crash en wat eerdere crashes ons leren

Een bakker in Zutphen kocht in november 2021 voor 5.000 euro bitcoin, vlak bij de toenmalige piek van ongeveer 69.000 dollar. Een jaar later stond de koers rond de 16.000 dollar, een daling van ruim driekwart. Zijn 5.000 euro was grofweg 1.200 euro geworden, zonder dat er in zijn eigen bedrijf iets veranderd was. Als cryptocurrencies crash, gebeurt dat zelden geleidelijk en vrijwel altijd om dezelfde redenen.

Waarom cryptocurrencies crash en zo snel dalen

Crypto daalt hard omdat er weinig is wat de koers opvangt. Een aandeel heeft winst, een obligatie een rentebetaling en vastgoed huurinkomsten. Bij bitcoin en de meeste andere munten bepaalt vooral de verwachting van de volgende koper de prijs. Slaat die verwachting om, dan ontbreekt een onderliggende waarde waar de markt op kan terugvallen. Lees ook Cryptocurrencies market caps en hoe u de ranglijst van marktwaarde leest.

Daar komt de handelstijd bij. De cryptomarkt staat 24 uur per dag, zeven dagen per week open en kent geen handelsstop zoals een beurs die kan hanteren. Een slecht bericht op zaterdagavond werkt dus direct door, ook als de orderboeken dun zijn omdat grote partijen even niet meekijken.

Grote crashes uit het verleden

Elke grote daling heeft een eigen aanleiding, maar het patroon lijkt sterk op elkaar. Eind 2017 kwam bitcoin in de buurt van 20.000 dollar, gedreven door nieuwe particuliere beleggers die via sociale media instapten. Eind 2018 stond de koers rond de 3.200 dollar, ongeveer 80 procent lager.

In maart 2020 viel de koers in enkele dagen sterk terug toen beleggers wereldwijd alles verkochten om aan cash te komen, aandelen inbegrepen. Crypto bleek in een paniekmoment dus geen veilige haven, maar een bezit dat snel te verkopen is.

In mei 2022 verloor de stablecoin TerraUSD zijn koppeling aan de dollar en nam de bijbehorende munt Luna mee in de val. In november 2022 ging handelsplatform FTX failliet, met klanten die hun tegoed niet meer konden opnemen. In beide gevallen zat het probleem bij de constructie of de partij erachter, niet bij het idee van crypto zelf. De markt reageerde toch breed, ook op munten die er niets mee te maken hadden.

Rol van hefboom en liquidaties

Hefboom maakt van een daling een val. Handelen met hefboom betekent dat u met geleend geld een grotere positie inneemt. Neem een rekenvoorbeeld. U zet 1.000 euro in met hefboom 10, dus een positie van 10.000 euro. Daalt de koers grofweg 10 procent, dan is uw inleg op en sluit het platform de positie automatisch. Dat heet een liquidatie. Lees ook Cryptocurrencies market caps en hoe u de ranglijst van marktwaarde leest.

Het gevaarlijke zit in de optelsom. Die gedwongen verkoop drukt de koers verder omlaag, waardoor bij andere handelaren de volgende posities geliquideerd worden. Zo ontstaat in uren een daling die zonder hefboom dagen of weken had geduurd. Dit mechanisme zat in meerdere van de crashes hierboven, en het is de reden dat plotselinge dalen vaak ook weer net zo snel gedeeltelijk terugveren.

Hoe beleggers zich beschermen

De beste bescherming is een positie die u kunt verliezen zonder dat uw huishouden of bedrijf erdoor wankelt. Een controller met een bonus van 12.000 euro die 1.000 euro in crypto zet, ziet een daling van 75 procent als een tegenvaller van 750 euro. Zet hij er 10.000 in, dan is het een gat in zijn vermogen.

Hefboom laat u beter links liggen, tenzij u precies weet waar uw liquidatiegrens ligt en een stop heeft ingesteld. Spreid daarnaast de instap over meerdere maanden in plaats van één moment, zodat u niet toevallig op de top koopt. Bewaar bovendien niet alles op één platform. Na FTX is duidelijk dat een tegoed bij een handelsplatform een vordering op dat bedrijf is, en geen munt in uw eigen beheer.

Let ook op wie u dienst verleent. De AFM ziet in Nederland toe op aanbieders van cryptodiensten die onder Europese regels vallen, en waarschuwt regelmatig voor de risico's van crypto. Een aanbieder zonder vergunning of registratie is een rood signaal.

Wat u na een crash kunt doen

Begin met uitzoeken waardoor de koers daalde, want de oorzaak bepaalt wat verstandig is. Is er een brede marktdaling door hefboom en paniek, dan blijft uw munt zelf intact. Is een platform of een stablecoin ingestort, dan kan het tegoed definitief weg zijn en helpt wachten niet. Bekijk meer artikelen over Crypto.

Verkoop niet in de eerste uren uit schrik als uw plan voor jaren was. De bakker uit Zutphen die in december 2022 verkocht, legde een verlies vast dat hij zonder verkoop nog niet had. Omgekeerd is vasthouden geen garantie, dus beoordeel opnieuw of het bedrag nog past bij uw buffer en uw doel.

Denk ook aan de belasting. Crypto telt voor de Belastingdienst mee als vermogen in box 3, en de waarde op de peildatum is bepalend. Controleer de actuele regels voordat u beslist om te verkopen of te blijven zitten.

Het komt neer op één vraag. Kunt u dit bedrag drie jaar missen? Is het antwoord nee, verklein dan nu uw positie.

Veelgestelde vragen

Waarom crasht crypto?

Crypto crasht omdat de prijs vooral op verwachtingen rust en de markt altijd open is. Slecht nieuws, gedwongen verkopen door hefboom en dunne orderboeken versterken elkaar. Daardoor ontstaat in uren een daling die bij een beurs met handelsstops gespreid zou zijn.

Herstelt crypto na een crash altijd?

Nee. Bitcoin kwam na 2018 en 2022 weer boven eerdere toppen, maar dat is geen garantie voor de toekomst. Munten en platforms die door een constructiefout of fraude zijn ingestort, zoals Luna en FTX, zijn niet teruggekomen op hun oude niveau.