Wettelijke rente berekenen en wanneer u er recht op heeft

Mag ik rente rekenen over een factuur die al twee maanden openstaat? Die vraag krijg ik geregeld van zzp'ers en van collega's bij kleine bedrijven, en het antwoord is bijna altijd ja. Alleen hangt het bedrag af van een onderscheid dat veel mensen missen, namelijk dat tussen wettelijke rente en handelsrente.

Wat wettelijke rente is

Wettelijke rente is de vergoeding die u mag vragen als iemand een geldbedrag te laat betaalt, ook als u daar niets over hebt afgesproken. Het recht staat in het Burgerlijk Wetboek en geldt vanaf het moment dat de debiteur in verzuim is. U hoeft de rente dus niet vooraf in uw voorwaarden te zetten.

Een voorbeeld uit het dagelijks leven. Een stel in Utrecht leent 5.000 euro van een kennis voor een keuken en spreekt geen rente en geen einddatum af. Betalen ze na een aanmaning nog steeds niet, dan loopt er rente over die 5.000 euro. Zonder afspraak is er geen ander percentage om op terug te vallen.

Wettelijke rente versus wettelijke handelsrente

Handelsrente geldt bij zakelijke transacties en ligt een stuk hoger dan de gewone rente. Het gaat om overeenkomsten tussen ondernemers, of tussen een ondernemer en een overheidsinstantie. Bij een factuur van een zzp'er aan een mkb-bedrijf is dat dus de handelsrente. Bij een lening tussen twee particulieren, of een vordering op een consument, is het de gewone rente.

Het verschil zit ook in de opbouw van het percentage. De handelsrente is de rente van de Europese Centrale Bank op haar basisrefinancieringsoperaties, verhoogd met 8 procentpunten, en wordt per halfjaar vastgesteld. De gewone variant volgt een eigen vaststelling, die geen opslag van 8 punten kent.

Het huidige percentage

Het actuele percentage staat op de website van de Rijksoverheid, en het verandert. Daarom noem ik hier bewust geen vast getal dat over een paar maanden niet meer klopt. Zoek op 'wettelijke rente' en kies de tabel voor het type transactie dat u hebt.

Let bij het opzoeken op het tijdvak. Voor de handelsrente telt het percentage dat gold in het halfjaar waarin de rente loopt. Valt de vertraging over de jaarwisseling heen, dan rekent u in twee stukken met twee percentages. Bekijk meer artikelen over Rente en ECB.

Zo berekent u de rente over een openstaande factuur

De berekening is hoofdsom maal percentage maal het aantal dagen gedeeld door 365. Neem een factuur van 4.000 euro die 60 dagen te laat wordt betaald. De percentages hieronder zijn aannames om te rekenen, geen actuele tarieven.

Stel dat de handelsrente 10% bedraagt. Dan is de rente 4.000 × 10% × 60 / 365 = 65,75 euro. Was het een consument geweest en gold het gewone tarief van, zeg, 5%, dan is het 4.000 × 5% × 60 / 365 = 32,88 euro. Dezelfde factuur en dezelfde vertraging geven dus een verschil van ruim 32 euro.

Rente over één factuur is zelden een groot bedrag. Bij twintig facturen per kwartaal, of bij een factuur van 40.000 euro, wordt het wel de moeite waard. In de praktijk blijkt dat veel ondernemers de rente laten liggen omdat het bedrag per factuur klein oogt. Een controller bij een middelgroot bedrijf ziet het patroon daarentegen direct, want daar loopt het bij laatbetalers snel op.

Wanneer de rente ingaat

De rente gaat in zodra de debiteur in verzuim is, en dat moment verschilt per situatie. Bij zakelijke facturen is de handelsrente verschuldigd na 30 dagen, gerekend vanaf ontvangst van de factuur. Een aanmaning is daarvoor niet nodig. Hebt u een andere termijn afgesproken, dan geldt die binnen de grenzen die de wet stelt.

Bij een consument werkt het anders. Daar moet u in de regel eerst een aanmaning sturen met een termijn om alsnog te betalen, en pas daarna loopt de rente. Staat er op de factuur of in het contract een uiterste betaaldatum, dan kan het verzuim ook zonder aanmaning ingaan op de dag erna.

Bewaar daarom altijd het bewijs van verzending of ontvangst van factuur en aanmaning. Dat bewijs bepaalt de startdatum van uw berekening.

Veelgestelde vragen

Hoe hoog is de wettelijke rente nu?

Dat hangt af van het type transactie en van het moment. De handelsrente is de ECB-rente plus 8 procentpunten en wordt per halfjaar vastgesteld, het gewone tarief volgt een eigen vaststelling. Het actuele percentage vindt u op de website van de Rijksoverheid.

Hoe bereken ik wettelijke rente?

Vermenigvuldig de hoofdsom met het geldende percentage en het aantal dagen dat de betaling te laat is, en deel dat door 365. Bij 4.000 euro, 10% en 60 dagen komt u uit op 65,75 euro. Gebruikt u meerdere percentages doordat de vertraging over een halfjaargrens loopt, bereken dan elk deel apart.

Hoeveel dagen heeft een debiteur om te betalen?

Bij zakelijke facturen is dat 30 dagen na ontvangst van de factuur, tenzij u iets anders hebt afgesproken. Een consument krijgt eerst een aanmaning met een termijn. Pak vandaag uw openstaande facturen erbij en kijk bij welke de 30 dagen al verstreken zijn, want daar kunt u de rente nu al over berekenen.