Wat zijn aandelen en hoe verdient u eraan met beleggen?

Vorige maand zat ik tegenover een zzp'er die 8.000 euro belastingreserve op zijn spaarrekening had staan en wilde weten of hij daarmee aandelen kon kopen. Mijn antwoord was nee, want dat geld is van de Belastingdienst en moet er over een paar maanden zijn. Zijn vraag bleef me wel bij, omdat hij niet precies wist wat hij zou kopen en waar een eventueel rendement vandaan zou komen. Dat verdient een rustige uitleg.

Wat een aandeel is

Een aandeel is een klein stukje eigendom van een onderneming. Geeft een bedrijf een miljoen aandelen uit en koopt u er honderd, dan bezit u 0,01 procent van dat bedrijf. Dat klinkt weinig, maar het maakt u formeel mede-eigenaar, met recht op een deel van de winst en bij gewone aandelen met stemrecht op de aandeelhoudersvergadering.

Bedrijven geven aandelen uit om geld op te halen zonder dat ze een lening hoeven af te sluiten. Het opgehaalde geld hoeft nooit terugbetaald te worden, en daar staat tegenover dat de nieuwe eigenaren meedelen in de winst.

De prijs van een aandeel ontstaat op de beurs, waar kopers en verkopers elkaar vinden. Die koers beweegt met de verwachtingen over de toekomstige winst van het bedrijf. Een tegenvallend kwartaalcijfer kan de koers dus laten zakken terwijl het bedrijf zelf nog gewoon draait.

Hoe u verdient aan aandelen

Aandelen leveren op twee manieren geld op, via dividend en via koerswinst. Een rekenvoorbeeld maakt het concreet. U koopt 100 aandelen van 50 euro, dus u investeert 5.000 euro. Het bedrijf keert 1,50 euro dividend per aandeel uit, dat is 150 euro. Aan het eind van het jaar staat de koers op 54 euro, waardoor uw positie 5.400 euro waard is. Samen is dat 550 euro, ofwel 11 procent op uw inleg.

Het dividend krijgt u op uw rekening, ongeacht wat de koers doet. Bedrijven bepalen zelf of ze dividend uitkeren en hoeveel. Veel groeiende bedrijven houden hun winst liever vast om te investeren, dan krijgt u weinig of niets en zit het rendement vooral in de koers.

De koerswinst is pas echt als u verkoopt. Zolang u de aandelen houdt, is het een stijging op papier die ook weer kan verdwijnen. Over belasting kan ik kort zijn. Wat u hierover betaalt hangt af van uw vermogen in box 3 en de regels daarvoor veranderen regelmatig, dus kijk altijd op de site van de Belastingdienst voor de actuele situatie.

Risico's van aandelen

Het grootste risico is dat de koers lager staat op het moment dat u het geld nodig heeft. Nemen we dezelfde 100 aandelen en zakt de koers van 50 naar 42 euro, dan staat u 800 euro in de min. Met het dividend van 150 euro erbij is het verlies nog altijd 650 euro. Niemand belooft u dat de koers terugkomt, ook al gebeurt dat vaak na een tijd.

Een tweede risico is concentratie. Een stel in Utrecht dat 10.000 euro in één bedrijf stopt, loopt 5.000 euro mis als dat bedrijf halveert. Bij tien verschillende bedrijven in verschillende sectoren doet één tegenvaller veel minder pijn.

Gaat een bedrijf failliet, dan staan aandeelhouders achteraan in de rij en blijft er meestal niets over. De AFM publiceert informatie over beleggen en de risico's daarvan, een goede plek om uw eigen verwachtingen eens aan te toetsen.

Aandelen versus fondsen

Met één fonds koopt u een mandje van honderden of duizenden aandelen tegelijk. Een indexfonds volgt bijvoorbeeld een beursindex en spreidt uw geld daardoor automatisch over veel bedrijven, zonder dat u zelf hoeft te kiezen. Een fonds rekent daar wel kosten voor, die per aanbieder verschillen en in de kosteninformatie staan.

Bij losse aandelen bepaalt u zelf wat u bezit. Dat geeft u vrijheid, maar ook het werk van het volgen van de cijfers en het risico dat één verkeerde keuze zwaar weegt. Voor wie begint met een kleine inleg is een fonds vaak de rustigere route, omdat u met 1.000 euro in één keer breed gespreid zit. Bekijk meer artikelen over Aandelen.

Veel beleggers combineren beide. Het grootste deel gaat in een breed fonds, een kleiner deel in enkele aandelen waar ze iets van begrijpen.

Hoe u aandelen kiest

Begin met de vraag of u begrijpt hoe het bedrijf geld verdient. Kunt u dat in twee zinnen uitleggen, dan kunt u de cijfers ook beoordelen. Een controller kijkt bij zijn eigen bedrijf naar omzet, marge, kasstroom en schulden, en dezelfde onderdelen vindt u terug in het jaarverslag van een beursgenoteerd bedrijf.

Kijk daarna naar de prijs ten opzichte van de winst. Een goed bedrijf kan een slechte belegging zijn als u er te veel voor betaalt. Vergelijk het bedrijf met concurrenten in dezelfde sector en kijk of de schuld niet sneller groeit dan de winst.

Bepaal ten slotte hoe groot elke positie mag zijn. Veel beleggers houden het bedrag per bedrijf bewust klein, zodat één tegenvaller het totaal niet raakt.

Veelgestelde vragen

Wat is een aandeel?

Een aandeel is een bewijs van eigendom in een onderneming. U krijgt daarmee recht op een deel van de winst, meestal als dividend, en u profiteert als de koers stijgt. Gaat het slecht met het bedrijf, dan draagt u dat verlies mee tot maximaal het bedrag dat u erin stopte. Lees ook Aandelen AEX uitgelegd en hoe u erin belegt.

Wat is het verschil tussen aandelen en obligaties?

Bij een aandeel bent u eigenaar, bij een obligatie leent u geld uit aan een bedrijf of overheid. Een obligatie betaalt in principe een afgesproken rente en geeft de lening aan het einde terug. Een aandeel kent die afspraken niet, waardoor het rendement hoger kan uitvallen en de koers ook sterker kan schommelen.

Pak vandaag een blad en schrijf op welk bedrag u de komende vijf jaar zeker niet nodig heeft. Dat bedrag is het maximum waarover u aan aandelen mag denken, en alles wat daarbuiten valt, zoals een belastingreserve, blijft op de spaarrekening.