Hoe werkt beleggen en waar komt het rendement vandaan?
Rendement op beleggingen komt uit koerswinst, dividend en rente. Ik reken met één voorbeeld voor hoe die drie samenwerken, en wat u daar zelf aan kunt sturen.
Waar komt het rendement eigenlijk vandaan als ik een aandeel koop en er verder niets mee doe? Die vraag kreeg ik laatst van een controller bij een middelgroot bedrijf. Iemand die dagelijks jaarrekeningen leest, en toch even moest nadenken. Hoe werkt beleggen precies, als er op het eerste gezicht niemand extra geld maakt? Het antwoord begint bij een bedrijf dat geld verdient.
Waar rendement vandaan komt
Rendement komt uit drie bronnen, namelijk koerswinst, dividend en rente. Welke bron meespeelt, hangt af van wat u koopt. Bekijk meer artikelen over Beleggen beginners.
Bij een aandeel bezit u een klein stukje van een bedrijf. Verdient dat bedrijf meer, dan zijn andere beleggers bereid er meer voor te betalen, en stijgt de koers. Dat is koerswinst. Keert het bedrijf een deel van de winst uit aan aandeelhouders, dan ontvangt u dividend. Bij een obligatie leent u geld uit aan een bedrijf of overheid. U krijgt daarvoor een afgesproken rente en aan het eind uw inleg terug.
Een rekenvoorbeeld, met verzonnen cijfers. U koopt 200 aandelen van 50 euro, samen 10.000 euro. Het bedrijf keert 2 euro dividend per aandeel uit, dus 400 euro. De koers eindigt het jaar op 53 euro, dus 600 euro koerswinst. Samen is dat 1.000 euro, een rendement van 10 procent. Had u in plaats daarvan 5.000 euro in een obligatie met 3 procent rente gestoken, dan was dat 150 euro per jaar, zonder koersschommelingen onderweg als u de obligatie aanhoudt tot het einde.
Hoe werkt beleggen als u een aandeel of fonds koopt
Als u een aandeel koopt, koopt u het meestal van een andere belegger, niet van het bedrijf zelf. Uw broker brengt koper en verkoper bij elkaar op de beurs. Het geld gaat dus naar degene die verkoopt. Het bedrijf haalt alleen geld op bij de uitgifte van nieuwe aandelen of obligaties.
Daarom beweegt de koers elke dag. Zodra er meer kopers zijn dan verkopers, stijgt de prijs. Slecht nieuws over het bedrijf draait dat om. Als langetermijnbelegger hoeft u op elk bericht niet te reageren. Het verklaart wel waarom uw saldo van week tot week verschilt.
Bij een fonds koopt u een deel van een pot waarin een beheerder voor veel beleggers samen aandelen of obligaties heeft gekocht. Een indexfonds volgt een bepaalde lijst van bedrijven, zodat u met één aankoop in honderden bedrijven zit. Dividend en rente uit de pot komen bij u terecht, of ze worden herbelegd. Dat hangt af van het fonds. Lees ook Beleggen, hoe het werkt, wat het kost en welke risico's u loopt.
Risico en rendement hangen samen
Een hoger verwacht rendement krijgt u alleen als u ook meer kans op verlies accepteert. Dat is de prijs van het mechanisme hierboven.
Pak het voorbeeld van de 200 aandelen erbij. Zakt de koers van 50 naar 40 euro, dan staat er op papier 2.000 euro verlies tegenover 400 euro dividend. Het jaar eindigt dan in de min. Een spaarrekening kent die schommeling niet, maar biedt dan ook geen koerswinst. In de praktijk blijkt dat vaak anders dan men verwacht, want veel beginners kijken pas naar het risico als de koers daalt.
Het komt neer op één vraag. Wanneer heeft u dit geld nodig? Een zzp'er die belastingreserves aanlegt, moet die op een vast moment kunnen betalen. Die reserve hoort op een spaarrekening, want aandelen kunnen op de betaaldatum toevallig 20 procent lager staan. Geld dat u pas over vijftien jaar nodig heeft, kan een dip eerder verdragen.
Wat u zelf kunt beïnvloeden
De koers kunt u niet sturen. De kosten, de spreiding, de looptijd en het bedrag dat u inlegt bepaalt u wel zelf. Juist daar zit het deel van het rendement dat u in eigen hand heeft.
Kosten werken door op elk jaar. Neem 10.000 euro belegd bij een fonds met 0,2 procent kosten per jaar, tegenover een fonds met 1,5 procent. Het eerste kost 20 euro per jaar, het tweede 150 euro, ook in jaren dat de koers daalt. Die kosten staan in de documenten van het fonds, bij de broker en op de site van de AFM. Op afm.nl vindt u informatie over beleggen en over de toezichthouder die erop let hoe aanbieders zich gedragen. Lees ook Beleggen, hoe het werkt, wat het kost en welke risico's u loopt.
Spreiding verkleint het risico dat één bedrijf uw resultaat bepaalt. Wie 10.000 euro in één aandeel steekt, hangt af van dat ene bedrijf. Wie hetzelfde bedrag in een wereldwijd indexfonds zet, hangt af van de ontwikkeling van veel bedrijven tegelijk.
Ook belasting telt mee. Uw vermogen valt in Nederland onder box 3, en de regels daarvoor zijn de afgelopen jaren meer dan eens aangepast. Kijk daarom voor de actuele stand bij de Belastingdienst en reken niet met een bedrag dat u ergens eerder las.
Schrijf vandaag voor uzelf op hoeveel u wilt beleggen, wanneer u dat geld vroegst nodig heeft en wat de jaarlijkse kosten zijn van het product dat u overweegt. Staat er bij de eerste vraag een datum binnen een paar jaar, dan weet u dat het geld voorlopig op de spaarrekening hoort.